Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một chương mới trong hành trình huy động vốn cổ phần khi mô hình làn sóng IPO thứ ba dần định hình rõ rệt. Sau nhiều năm trầm lắng kể từ sau đỉnh cao của làn sóng IPO thứ hai, bối cảnh hiện tại được đánh dấu bởi hàng loạt điều kiện thuận lợi như thanh khoản cải thiện, chính sách hỗ trợ và kỳ vọng nâng hạng thị trường, kéo theo kỳ vọng về một chu kỳ IPO mới sôi động hơn. Tuy nhiên, câu hỏi “Liệu có cơn gió ngược?” đang được giới đầu tư và doanh nghiệp đặt ra – rằng liệu thị trường có thể hấp thụ một lượng lớn cổ phiếu mới hay không và khả năng tạo ra giá trị bền vững sau niêm yết?
Thị trường tạo đà và điều kiện cho làn sóng IPO thứ ba
Một trong những động lực quan trọng dẫn dắt làn sóng IPO thứ ba chính là sự sôi động của thị trường chứng khoán trong thời gian gần đây. VN-Index và thanh khoản thị trường chứng khoán đã đạt mức cao ấn tượng trong năm 2025, với điểm số tăng mạnh và hoạt động giao dịch liên tục nhộn nhịp. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp cân nhắc huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng.
Song song đó, khung pháp lý cũng được cải thiện đáng kể, điển hình là Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục IPO và niêm yết từ 90 ngày xuống còn khoảng 30 ngày, giúp giảm chi phí thời gian và gia tăng tính hấp dẫn cho doanh nghiệp muốn niêm yết.
Ngoài ra, chính sách tăng cường vai trò của kinh tế tư nhân và những quyết định thúc đẩy tăng trưởng kinh tế như Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79 cũng đóng vai trò hỗ trợ trong việc tạo động lực cho hoạt động IPO trở lại. Sự kỳ vọng nâng hạng từ FTSE Russell và khả năng gia nhập các chỉ số thị trường mới nổi càng làm tăng sức hút đối với các doanh nghiệp chuẩn bị IPO nhằm đón đầu dòng vốn ngoại.
Bức tranh IPO nhìn từ các thương vụ lớn
Làn sóng IPO thứ ba đã được khởi động bởi một số thương vụ lớn vào cuối năm 2025, trong đó có các đợt phát hành của Chứng khoán Kỹ Thương (TCX), Chứng khoán VPBank (VPX) và VPS (VCK) – những thương vụ đóng góp đáng kể vào lượng vốn huy động và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng đầu tư.
Bên cạnh đó, nhiều thương hiệu tên tuổi khác như Hạ tầng Gelex, Highlands Coffee, Bách Hóa Xanh hay Chứng khoán Kafi cũng được kỳ vọng sẽ tiếp nối các đợt IPO trong giai đoạn 2026–2027, mở rộng quy mô và chất lượng của các thương vụ.
Sự đa dạng về ngành nghề IPO so với các chu kỳ trước đây là một điểm nhấn đáng chú ý. Trong khi hai làn sóng trước tập trung vào nhóm ngân hàng, bất động sản hoặc doanh nghiệp nhà nước thì làn sóng IPO thứ ba ghi nhận sự tham gia nổi bật của các công ty dịch vụ tài chính, bán lẻ, tiêu dùng và công nghệ.
Thách thức phía trước: “Cơn gió ngược” có thực sự tồn tại?
Dù nhiều yếu tố ủng hộ làn sóng IPO thứ ba, bức tranh trước mắt không hoàn toàn không có những rủi ro và thách thức đáng kể. Khi nguồn cung cổ phiếu mới được chuẩn bị ngày càng dày thì tính giá trị khan hiếm – một trong những yếu tố quan trọng quyết định thành công của IPO – lại bị suy yếu. Điều này làm dấy lên câu hỏi về khả năng hấp thụ của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh dòng tiền có thể phân hóa mạnh giữa các nhóm cổ phiếu và các phân khúc đầu tư khác nhau.
Một số chuyên gia và nhà phân tích cũng lo ngại rằng sự dồi dào về số lượng cổ phiếu mới – nếu không đi kèm với chất lượng doanh nghiệp dẫn đầu thị trường – có thể khiến các cổ phiếu IPO kém hấp dẫn hơn, dẫn đến hiệu ứng “cơn gió ngược” làm chậm nhịp tăng trưởng hoặc gây áp lực điều chỉnh sau khi niêm yết.
Ngoài ra, tính bền vững của hiệu suất cổ phiếu sau IPO cũng là một yếu tố được quan tâm. Một số đợt niêm yết gần đây dù thu hút nhiều sự chú ý ban đầu nhưng sau đó gặp phải các điều chỉnh giá đáng kể, cho thấy thị trường cần nhiều hơn nữa những thương vụ có chất lượng cao để duy trì sự tin tưởng của nhà đầu tư trong dài hạn.
Xu hướng và triển vọng cho nhà đầu tư và doanh nghiệp
Từ góc nhìn của nhà đầu tư, làn sóng IPO thứ ba mở ra nhiều cơ hội hấp dẫn – không chỉ trong việc tiếp cận cổ phiếu mới với tiềm năng tăng trưởng cao, mà còn cho phép đầu tư vào những doanh nghiệp chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là rủi ro, đòi hỏi nhà đầu tư phải đánh giá kỹ lưỡng chất lượng của từng thương vụ, từ quản trị doanh nghiệp đến triển vọng kinh doanh và vị thế cạnh tranh trên thị trường.
Với doanh nghiệp, IPO không chỉ là bước huy động vốn mà còn là chiến lược nâng cao nhận diện thương hiệu, củng cố quản trị công ty và xây dựng cơ sở vốn bền vững cho các kế hoạch mở rộng trong tương lai. Vì vậy, việc lựa chọn thời điểm IPO, chiến lược giá và cam kết minh bạch thông tin với nhà đầu tư trở thành yếu tố quyết định mức độ thành công lâu dài.
Kết luận
Làn sóng IPO thứ ba đang thực sự hình thành và được thúc đẩy bởi nhiều động lực tích cực từ thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những kỳ vọng tăng trưởng mạnh mẽ, câu hỏi về hiệu quả hấp thụ của thị trường và rủi ro điều chỉnh giá cổ phiếu sau niêm yết vẫn là những thách thức cần được giải đáp thấu đáo. Việc theo dõi sát sao các yếu tố kinh tế vĩ mô, chính sách pháp lý và chất lượng doanh nghiệp IPO sẽ là chìa khóa giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp nắm bắt được cơ hội mà làn sóng này mang lại trong những năm tới.