Quan tâm đến bảo tồn

Hưởng thụ
Rate this post

Di sản không thể “vắng mặt”

Trong tuần lễ cuối cùng của Festival Huế 2022, loại hình tuồng cổ của Huế lần đầu tiên được trình diễn trên đường phố, nhằm tôn vinh di sản Huế và tri ân tổ tiên.

Sự kiện do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức với tên gọi “Âm vọng ngàn xưa”. Chương trình này gồm ba phần: Tri ân và cảm phục nghề sân khấu vở “Thanh Bình từ đường”; biểu diễn trích đoạn tuồng cổ tại “đình Nhung Lương”; Biểu diễn đường phố trên các trục đường chính.

Rước mặt nạ tuồng trong trang phục truyền thống trình diễn trên đường phố Huế. Ảnh: Nhà hát Cung đình Huế

Các trích đoạn tuồng Huế như: Trống hội Tuồng, Tàn ác, Mộc Quế Anh dâng cây giáng hương, Mạnh Lương trộm ngựa … được trình diễn để công chúng có thêm góc nhìn về vẻ đẹp của di sản. . sản xuất tuồng cổ.

Hàng trăm diễn viên đeo mặt nạ sặc sỡ, đeo băng rôn vừa đi vừa thực hiện các hoạt động biểu diễn nghệ thuật tuồng. Bốn chiếc mặt nạ tuồng khổng lồ cũng được đoàn rước giữa phố.

Hóa thân trong trang phục truyền thống của tuồng Huế, các nghệ sĩ mang đến những đạo cụ sặc sỡ như: trượng lễ, cờ, đèn lồng, kiệu, chiêng, trống cùng với đội hình Nhã nhạc, Bát bộ. Diễu hành võ thuật Nhất Vân và biểu diễn đường phố.

Có thể nói, đây là lần đầu tiên trên đường phố Huế xuất hiện đội hình tuồng – những người hóa thân vào đoàn rước và khoe vẻ đẹp của trang phục tuồng với màu sắc rực rỡ. Theo NSND Bạch Hạc – Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế, Festival Huế 2022 là cơ hội để Huế quảng bá di sản và tuồng cổ không thể “kiêng nể”, như đã từng có trong lịch sử hình thành văn học. đất cố đô.

Tuồng từng được coi là “quốc kịch”.

Năm 1627, Đào Duy Từ là người đã mang đến cho chúa Sái Nguyễn Phúc Nguyên loại hình nghệ thuật Tuồng. Các nghệ sĩ tuồng và cổ nhạc vẫn suy tôn Đào Duy Từ là vị tổ sư và coi năm 1627 là năm mở đầu lịch sử tuồng Huế. Trải qua gần 400 năm, tuồng Huế đã có những thời kỳ phát triển đỉnh cao. Tuồng Huế đã được biểu diễn tại các rạp trong Đại Nội như Duyệt Thị Đường, Tịnh Quang Viện, Thông Minh Đường, Khiêm Minh Đường …

Nghệ thuật tuồng Huế đã trải qua ba thế kỷ phát triển trong truyền thống văn hiến Phú Xuân và phát triển rực rỡ dưới thời các vua Nguyễn. Vua Tự Đức đã từng tổ chức một đội ngũ soạn tuồng gồm các tác giả nổi tiếng, đứng đầu là Đào Tấn, người sau này trở thành tác giả xuất sắc của nhiều vở tuồng nổi tiếng.

Dưới thời vua Tự Đức, hàng trăm vở tuồng đã được sáng tác, hàng trăm nghệ sĩ tài hoa tụ hội về kinh đô. Vua Đồng Khánh mê mẩn đến mức dùng tên các nhân vật trong các vở tuồng yêu thích để đặt tên cho các cung nữ.

Về phần vua Thành Thái, ông cũng là người say mê nghệ thuật tuồng và rất coi trọng những người chơi kép giỏi, ông không chỉ thưởng tiền mà còn ban nhiều danh hiệu cho nhiều bậc thầy hát bội.

Vua Thành Thái cũng được cho là vị hoàng đế duy nhất của triều Nguyễn lên sân khấu biểu diễn “vở tuồng” và cũng là một tay trống tài ba. Vua Khải Định cũng say mê tuồng. Ông thành lập rạp hát riêng tại cung An Định, cung cấp quần áo tốt cho các đoàn hát, tạo điều kiện cho tài năng phát triển …

Một dấu mốc đáng nhớ, kể từ thời Tự Đức, tuồng Huế dần vượt ra khỏi cung đình và trở thành loại hình tuồng của quần chúng. Nhiều người đã thành lập gánh hát riêng, tự nuôi “đào”, “kép” và thi với nhau. Nghệ thuật tuồng từ đó sống và phát triển là nhờ công chúng.

Ở kinh đô Huế, sân khấu tuồng dần lan rộng ra các nơi công cộng. Các nhà hát nổi tiếng ở Huế trước năm 1945 có thể kể đến: Đông Xuân Lâu, Kim Long, Bắc Hoa, Nam Hoa, An Cựu, Vĩ Dạ… Còn nhiều nữ diễn viên nổi tiếng của sân khấu tuồng Huế. đến như cô Bạch Trúc, cô Cám, cô Thược, cô Ba Lai, cô Tấm Em, cô Nghè Đồng …

Quan tâm đến bảo tồn

Tuy nhiên, sau năm 1945, tuồng Huế dần mai một. Đặc biệt, vài năm trở lại đây, tuồng Huế mất dần khán giả. Hầu hết những người trẻ tuổi không mấy quan tâm, vì họ có rất ít hiểu biết và đánh giá cao về loại hình diễn xướng truyền thống này.

Hiện nay, lực lượng nghệ sĩ tuồng ở Huế chủ yếu là nghệ sĩ của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Cung đình Huế thuộc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế. Đặc biệt, dòng họ của cố nghệ nhân tuồng La Côn (nghệ nhân tuồng Huế dưới thời vua Bảo Đại) có nhiều thành viên kế thừa và theo đuổi nghệ thuật tuồng đến đời thứ 3 như La Tuấn, La Thanh Hải, La Phước Cương…

thay đổi bảng màu 2

Tuồng cổ Huế lần đầu tiên được trình diễn trên đường phố. Ảnh: Nhà hát Cung đình Huế

thay đổi bảng màu 3

Nhiều vở tuồng cổ được tái hiện tại Tuần lễ Festival Huế 2022

thay đổi bảng màu 4

Vở diễn của Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế

Tuy nhiên, trước thực trạng khán giả trẻ “quay lưng”, các show diễn dần thưa thớt nên số lượng nghệ sĩ chuyển nghề không hề ít. Trong khi những nghệ nhân “tuồng” ngày càng nhiều tuổi thì việc tìm người trẻ kế cận cũng là một bài toán khó, bởi không nhiều người trẻ mặn mà với nghệ thuật tuồng.

Để tìm hướng đi mới và thu hút khán giả đến rạp, một số ý kiến ​​cho rằng tuồng cung đình Huế cũng cần được cải tiến. Tuy nhiên, theo GS Hoàng Chương, tuồng không thể cải tiến mà phải giữ được tính nghiêm minh, bác học và tuồng. “Nếu cải tiến, nó sẽ giãn ra, bi kịch hóa và biến tấu thành một hình thức khác, không còn là tuồng cung đình nữa”, GS Hoàng Chương nói.

Theo Giáo sư Hoàng Chương, Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế hiện nay không dàn dựng đề tài hiện đại, không chạy theo thị hiếu tầm thường, không biến tuồng thành kịch, “gieo vừng”.

Tuy nhiên, người xem ngày nay thờ ơ với tuồng Huế, một phần do kịch bản tuồng trong các vở tuồng mới thường nhàm chán, người diễn chưa hay, chưa sâu sắc như các nghệ nhân, nghệ sĩ tài hoa. tên Cu.

Nghệ thuật tuồng chỉ tồn tại khi có khán giả, trong đó phần lớn là thanh, thiếu niên, thiếu niên. Để bảo tồn tuồng cổ Huế, theo NSND Bạch Hạc, trước hết cần đẩy mạnh công tác phổ cập và xã hội hóa các hoạt động nghệ thuật biểu diễn truyền thống; đưa nghệ thuật tuồng vào trường học một cách có hệ thống chứ không chỉ mang tính hình thức, phong trào.

Leave a Reply

Your email address will not be published.